สำนักงานสนับสนุนการจัดการความรู้ เข้าสู่ระบบ | FAQ | เว็บบอร์ด | อภิธานศัพท์ | Blogs  
Blog สำนักงานสนับสนุนการจัดการความรู้
wimon
 
สำนักงานสนับสนุนการจัดการความรู้
 
 

Archives
 
· กรกฎาคม 2553 (2)
· พฤศจิกายน 2553 (1)
· มกราคม 2554 (1)
· มีนาคม 2554 (2)
 

Home /KM
เคล็ดลับของการจัดวงแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ให้มีพลัง ด้วยการเสริมพลัง
2707 views / 0 ความคิดเห็น 09/มี.ค./54 14:44

                                                         
บันทึกจากประสบการณ์ การทำงานโครงการเสริมพลังพหูภาคี
เพื่อพัฒนาศูนย์เด็กเล็ก อย่างมีส่วนร่วม
ด้วยกระบวนการจัดการความรู้
    
     เสียงสะท้อนจาก สุวดี นักวิชาการจากรพ.สต.ตะกั่วทุ่ง จ.พังงา " เป็นครั้งแรกในชีวิตที่ทำให้หนูจับไมค์แล้วพูดรู้เรื่อง”
     เสียงสะท้อนจาก อัญชัน นักวิชาการการศึกษา อบต.กะไหล เพื่อนร่วมวง " อ.ทำให้คนเล่าเรื่องมีพลังได้จริงๆ เห็นการเปลี่ยนแปลงชั่วข้ามคืน "
     เสียงสะท้อนจากรองนายก อบต.เวียงตาล อ.ห้างฉัตร จ.ลำปาง " เป็นการประชุมที่หลับไม่ได้ ผมเพิ่งค้นพบว่าผมก็มีความสามารถในการเขียน เมื่อก่อนไม่มั่นใจ พอเข้ามาเรียนรู้กับโครงการฯ ผมเพิ่งรู้ว่านี่คือความรู้ที่อยู่ในตัวผม”
     เสียงสะท้อนจากพ่อกลาง แกนนำชุมชนวัย 70 ปี นักเล่านิทานของศูนย์เด็กวัดศรีแก้วและหมอนวดแผนไทย มือนวดประจำวงลปรร. " เวทีนี้ไม่รู้สึกว่าใครด้อยกว่าใคร คนเรามีดีไม่เหมือนกัน แต่ไม่รู้ว่าตัวเองก็มีดี "
     เสียงสะท้อนจากครูจุ๋ม ผู้ดูแลเด็ก ศูนย์เด็กเล็กบ้านดอนไร่ จ.ชัยนาท " หนูชอบสื่อแผ่นกระดานแม่เหล็กของครูนง เก็บเด็กได้ดี หนูจะกลับไปทำใช้บ้าง"
     เสียงสะท้อนจาก น้องขวัญ นักวิชาการสาธารณสุข สสจ.หนองบัวลำภู " ตอนแรกกะว่าจะลองขยาย 2 อำเภอ พอมาเข้าวงเห็นศักยภาพคนของเราแล้ว ทำทั้งจังหวัดเลยดีกว่า "
     เสียงสะท้อนเหล่านี้ เป็นเพียงเสี้ยวหนึ่งในจำนวนกว่า 300 เสียงที่สะท้อนให้เห็นพลังจากวงแลกเปลี่ยนเรียนรู้และเป็นความเบิกบานใจของทีมงานที่เริ่มเห็นดอกผลที่งอกงาม จากการเตรียมดิน เติมปุ๋ยและคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ที่เหมาะสมมาบ่มเพาะ รดน้ำ พรวนดิน โดยเจ้าของพื้นที่ลงทุน ลงแรงและร่วมชื่นชมดอกผลไปกับเรา ทีมงานโครงการเสริมพลังพหุภาคีเพื่อพัฒนาศูนย์เด็กเล็กอย่างมีส่วนร่วมด้วยกระบวนการจัดการความรู้
    
     วงแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (ลปรร.)จะมีพลังไม่ใช่การเล่าไปเรื่อยๆ พลังในที่นี้หมายถึง วงคักคัก คนเล่า(คุณกิจ)อยากเล่า ตั้งใจถ่ายทอดกลเม็ดเคล็ดลับให้เพื่อนในวงเกิดความรู้ อยากกลับไปลองใช้ ลองทำ คนฟัง อยากฟัง เกิดการเรียนรู้และคิดออกว่าจะนำสิ่งที่ได้ยินได้ฟังไปใช้ต่ออย่างไร คนชวนคิดชวนคุย (facilitator) สามารถกระตุ้นให้วงเกิดความสนใจ และทุกคนรู้สึกถึงความมีคุณค่าของตนองและคนในวง คนจดบันทึก( notetaker) สามารถเก็บเกี่ยวประสบการณ์ และจับประเด็นจากเรื่องเล่าได้อย่างไม่ตกหล่น แม้กระทั่งการได้ยินและสัมผัสได้ถึง อารมณ์ ความรู้สึกและเจตนารมณ์ที่อยู่ข้างใน ที่สำคัญคือการเกิดพลังเรียนรู้จากแลกเปลี่ยน(share) ขอย้ำว่า มิใช่การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น มิใช่การระดมสมอง มิใช่การวิพากษ์ วิจารณ์แต่เป็นการแลกเปลี่ยนประสบการณ์จริงที่ผ่านปฏิบัติมาก่อน บวกกับการสะท้อน ( reflection) หลังจากการฟัง การสะท้อนอารมณ์ ความรู้สึก สะท้อนการเรียนรู้อย่างถูกจุด จะทำให้วงเกิดการพลังเรียนรู้ คนเล่าจะรู้สึกภาคภูมิใจ เห็นคุณค่าของงาน เห็นคุณค่าของตนเองและเกิดพลังที่จะเรียนรู้และขยายผล คนฟังก็อยากกลับไปลองทำและเห็นภาพอนาคตว่าจะเอาความรู้ที่ได้ไปใช้กับตนเอง กับงาน กับคนของตนเอง กับพื้นที่ของตนเองได้อย่างไร
 
การเตรียมการ (BAR)
          สิ่งต่างๆ จะเกิดขึ้นได้ ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นเรื่องที่ต้องเตรียมการ ( BAR: Before Action Review) คิด ฝัน ทำด้วยความรัก เริ่มมาจากแรงบันดาลใจที่เห็น ลปรร.และการถอดบทเรียนเป็นประเด็นฮิตติดตลาด แต่หลายองค์กรเจอทางตันจากการเล่าไปเรื่อยๆ ความต้องการของพื้นที่อยากถอดบทเรียนเป็น ทุกวันนี้มีนักวิชาการ และหน่วยงานมากมายลงไปถอดบทเรียนในพื้นที่ ไปล้วงไปควักความรู้ในพื้นที่แล้วลาจาก ดีหน่อยคืนข้อมูล ที่ดีมากๆคือ ทำอย่างไรให้เขาทำเป็นและถอดบทเรียนตนเอง และบทเรียนของชุมชน คนที่จะทำได้ดีที่สุดก็คือคนในพื้นที่ อยู่ในพื้นที่ เห็นการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นทุกวัน มีความรู้มากมายที่อยู่ในตัวคน ในพื้นที่ของเขา ต้องทำให้เขาเห็นความสำคัญ เห็นประโยชน์ของลปรร. แล้วเขาจะทำให้วงลปรร.มีพลังได้ด้วยตัวเขาเอง
 
การ mapping (การระบุ, การค้นหา ) คนและหัวปลา
          การคัดเลือกคนเข้าวงเป็นหัวใจสำคัญของวงลปรร. Mapping คน คุณกิจที่มีประสบการณ์ การทำงานจริงและพร้อมที่จะเรียนรู้และถ่ายทอด ขยายวง จึงจะเป็นคุณกิจที่มีพลัง เคล็ดลับตรงนี้คือต้องทำให้คุณกิจเขารู้จักตนเองก่อนว่า มีดี มีความรู้เรื่องอะไร จะเล่าประเด็นอะไร ภาษา KM เรียกว่า หัวปลา นั่นก็คือ ต้องเตรียมคุณกิจ ดึงศักยภาพ ดึงปัญญา เสริมพลัง เสริมศักยภาพให้เขาก่อนเข้าวง ทีมงานโครงการฯ ใช้เทคนิคไปสร้างสัมพันธ์ ไปรับฟัง ไปเรียนรู้ ให้เห็นพลังของเขา ทำให้เขารู้ว่าเขามีพลัง จึงเสริมพลัง คุณหมอสมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์ ผอ.สำนัก km ใช้คำว่า เสริมพลัง เพราะมีพลัง

BAR ต่อไป เตรียมและเตรียม
          การเตรียมการ ไม่เฉพาะเตรียมคุณกิจ แต่ทีมงานก็ต้องเตรียม เตรียมคนชวนคิดชวนคุย เตรียมคนจด เตรียมสถานที่ อุปกรณ์ บรรยากาศ ให้เกิดความรู้สึกสะดวก สบายใจที่จะเล่า ก่อนเริ่มวงก็ต้องเตรียมคนฟัง มีข้อตกลง ร่วมกันของวงว่า จะทำอย่างไรให้วงลปรร.ของเรามีพลัง เราใช้กิจกรรมที่เลือกแล้วว่าเหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย ถูกจริตของคนในวงมาเป็นเครื่องมือ สร้างสัมพันธ์ สร้างความคุ้นเคยและเปิดเผยตนเอง เช่น กิจกรรมหาความดีของตนเอง อยู่ด้วยกันจนคุ้นเคยก็เขียนความดี ความเก่งของเพื่อนในวงด้วยกิจกรรมการ์ดเบิกบาน มอบให้เพื่อนเก็บไว้อ่าน หลายวงที่ผ่านมา มีเสียงสะท้อนว่า การ์ดเบิกบานที่ได้จากวงลปรร.เป็นพลังในการทำงาน เมื่อกลับไปที่ทำงาน หยิบขึ้นมาอ่านก็เหมือนเติมพลังให้ตนเอง นอกจากนี้ทีมงานยังเตรียม stock ของกิจกรรม เตรียมไว้งัดเอามาขึ้นใช้ ยามวงฝีด หรืออ่อนล้า เช่นกิจกรรมดูหนัง ฟังเพลงและกิจกรรมผ่อนคลายต่างๆ

Keep in mind
           หัวใจของการทำงานร่วมกันที่มุ่งการขยายผล ต้องมีเป้าหมายร่วมที่ชัดเจน เทคนิคที่ทีมงานใช้คือ share vision ก่อนเข้าวงลปรร. โดยใช้กิจกรรมธารปัญญาสู่ลูกหลาน…
          ขณะเดียวกัน ทีมงานยึดหลักมาแล้วต้องได้ เข้าวงแล้วต้องฉลาดขึ้น อย่างน้อยต้องรู้จักตัวตนและรู้คุณค่าของตนเองจากงานที่ทำ

DAR ( During Action Review ) การทบทวนขณะลงมือปฏิบัติ
          แม้จะมีการเตรียมและเตรียมเป็นอย่างดี แต่ก็มักจะมีการเปลี่ยนแปลง มีเหตุการณ์ไม่คาดคิดให้ตื่นเต้นได้เสมอ ดังนั้นทุกคนในทีมต้องพร้อมที่จะรับมือ ปรับเปลี่ยนและยืดหยุ่น เทคนิคคือ ดูแลตนเองให้มีพลัง มีสติ มีทักษะในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่ที่สำคัญคือ กุมเป้า(หมาย)ของเราให้มั่น check เป้าเป็นระยะๆ จับแก่น (หลักการ / วิชาการ ) และเสริมพลังให้ทีมงาน เสริมพลังให้วงให้เกิดการเรียนรู้และหมุนเกลียวความรู้ให้ได้

AAR: After Action Review การทบทวนหลังปฏิบัติการ
          สิ่งที่ขาดไม่ได้ของนักจัดการความรู้คือ การทบทวนหลังปฏิบัติการ เรียกกันติดปากว่า AAR เป็นการใช้คำถามง่ายๆคือท่านคาดหวังอะไรหรือตั้งเป้าไว้ว่าอย่างไร มีอะไรที่ได้ตามความคาดหมาย อะไรที่ไม่ได้ตามความคาดหมายและอะไรที่ได้เกินความคาดหมาย เพราะอะไร ท่านได้เรียนรู้อะไรจากวงลปรร. และจะนำไปใช้ต่ออย่างไร ทีมงานใช้วิธีให้เขียนทุกคนต่างคนต่างเขียนก่อน แล้วแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของกันและกันในวงใหญ่ เป็นการต่อยอด เติมเต็มการเรียนรู้ในวง

 
Facebook

คะแนน: 0     2707 views / 0 ความคิดเห็น โดย wimon
09/มี.ค./54 14:44



กลุ่มบล็อก
 
· KM
 

บล็อกเพื่อนบ้าน
 
· Mantana
· เลี้ยงพันธุ์สกุล sriwipa
 



สถิติการเข้าชมเว็บไซต์ 6,665 คน
สำนักงานสนับสนุนการจัดการความรู้
โทร 02-5904041 โทรสาร 02-5904022
ติดต่อผู้ดูแลเว็บ : mantana.k@anamai.mail.go.th